donderdag 17 juni 2004

Goedkoop is Duurkoop


De Gemeente Munchen heeft er definitief voor gekozen om afscheid te nemen van Microsoft Windows en over te stappen op Linux. Met 14,000 PC's is het tevens de grootste zakelijke Linux implementatie ooit.

Achter de schermen werkten IBM en Novell samen om de Gemeente "pro-bono" te helpen met het bouwen van de business case. De uiteindelijke beslissing werd genomen door de Gemeenteraad van Munchen die de migratie ziet als kostenbesparend (Linux is gratis) en hen tevens onafhankelijk maakt van commerciele partijen (Linux is Open Source en kan door iedereen aangepast worden).
Een oud Nederland spreekwoord luidt echter "Goedkoop is duurkoop" en ik vrees dat dat ook hier het geval is. Gartner en andere analisten hebben reeds aangetoond dat aanschafprijs (of in dit geval "licentiekosten") slechts een fractie de totale kosten van een IT-project bedragen. Het grootste deel van de kosten van een IT-project zit in beheer, training, maatwerk, gebruikersacceptatie en andere verborgen kosten die vaak over het hoofd gezien worden. Iedereen jubelt over de directe besparing op licentiekosten, Linux is immers 'gratis' zonder zich te beseffen dat de variabele kosten vaak een veelvoud zijn van wat er nu voor betaald wordt. Gebruikers zijn immers niet bekend met Linux. Ook al ziet het eruit als Windows 95 (zie screenshot hieronder), de verschillen in werking zijn dermate groot dat gebruikers opnieuw getrained moeten worden, applicaties opnieuw moeten worden aangeschaft en beheerders zich moeten laten herscholen om de nieuwe omgeving adequaat te kunnen beheren en ondersteunen. En dan heb ik het nog helemaal niet gehad over de additionele kosten voor het ondersteunen van de honderden randapparaten, zoals printers, scanners, USB apparaten etc. etc.
Een overstap naar Linux betekent tevens een overstap naar StarOffice of OpenOffice. Er is immers geen Microsoft Office voor Linux. Er zullen dus tientallen huisstijlen en honderdduizenden bestaande documenten die reeds gemaakt zijn met Microsoft Office moeten worden geconverteerd. Hierbij is het niet gegarandeerd dat StarOffice of OpenOffice de conversie van die documenten foutloos doet. Het ontbreken van goede "file fidelity" is niet alleen storend in de dagelijkse praktijk, het is ook nog eens gevaarlijk omdat je als gemeente beslissingen gaat maken op basis van informatie die niet gegarandeerd 100% correct is. En dit probleem wordt alleen maar groter als je documenten gaat uitwisselen met andere instanties.

Ook wat betreft vermeende "vrijheid" die Open Source Software biedt is het ingewikkelder dan het op het eerste oog lijkt. Het feit dat iedereen zelf de code kan en mag aanpassen is mijns inziens juist geen voordeel voor een gemeente. Eigen wijzigingen aanbrengen betekent ook dat je zelf het versiebeheer voor je rekening moet nemen. Je begeeft je als Gemeente op het vlak van softwareontwikkelaars. Gemeenten zullen dure resources moeten inzetten om de code te beheren en te onderhouden. Hetzelfde geld en resources hadden in plaats daarvan ingezet kunnen worden bij de kernactiviteiten van de Gemeente, zoals het verlenen van betere dienstverlening aan burgers.

Het verdere verloop van dit project zal een enorme korte termijn besparing laten zien in Windows licentiekosten. Het is echter de langere termijn die zal uitwijzen dat deze migratie aanzienlijk meer zal kosten dan het simpelweg verlengen van het Windows licentiecontract. Werknemers van de Gemeente Munchen staan mijns inziens aan de vooravond van 10 donkere jaren met hoge kosten, afnemende productiviteit en een hoop dagelijkse irritaties om er uiteindelijk achter te komen dat een keuze voor een industriestandaard zoals Microsoft Windows onderaan de streep aanzienlijk goedkoper is.